Pamięć, którą niesiemy dalej
18 maja 2026 roku młodzież z II Liceum Ogólnokształcącego we Włodawie, popularnego „Modrzaka”, uczestniczyła w wyjątkowym spotkaniu pamięci poświęconym włodawskim rodzinom żydowskim zamordowanym w niemieckim nazistowskim obozie zagłady w Sobiborze. Upamiętnienie przygotowali wolontariusze Muzeum POLIN z Warszawy oraz przedstawiciele niemieckiego stowarzyszenia Bildungswerk Stanisław Hantz z panem Florianem na czele.
Pierwszym punktem wydarzenia była prezentacja biografii rodzin żydowskich z Włodawy w Muzeum – Zespole Synagogalnym we Włodawie. W przestrzeni dawnej synagogi wybrzmiały nazwiska tych, o których zachowało się tak niewiele przekazów, choć byli mieszkańcami naszego miasta przez wiele wieków. Przywołano między innymi losy rodzin Brandstätterów i Hubermanów z Włodawy oraz Biskubiczów z Hrubieszowa. Był to moment szczególnego skupienia: twarze, imiona i urwane historie zaczęły symbolicznie wychodzić z mroku niepamięci.
Dopiero po tej części uczestnicy przeszli na teren stadionu miejskiego we Włodawie, w czasie okupacji określanego jako tzw. Sportplatz. To właśnie tam koncentrowano ludność żydowską Włodawy przed deportacją do Sobiboru. Młodzież z „Modrzaka” odczytała fragmenty wspomnień Sary Lustigman, które przypominają dramatyczne wydarzenia z października 1942 roku. W miejscu naznaczonym historią słowa świadectwa nabrały wyjątkowej siły i stały się ważną lekcją lokalnej pamięci.
Ostatnia część spotkania odbyła się w Muzeum i Miejscu Pamięci w Sobiborze. W Alei Pamięci uczestnicy złożyli kamienie przy upamiętnieniach konkretnych rodzin. Każdy kamień przynależał do danej rodziny i był znakiem pamięci o osobach, którym odebrano życie, dom i możliwość pozostawienia po sobie pełnej historii.
Szczególnie przejmujące było zatrzymanie się przy kamieniu rodziny Hubermanów. Rodzina ta pozostała niemal bez fotografii i bez twarzy – zachowało się jedynie powojenne zdjęcie ocalałego Jecheskiela Hubermana. Puste ramy, które symbolicznie przywoływały brak wizerunków bliskich, zostały tego dnia wypełnione obecnością uczestników, ciszą, słowem i pamięcią.
Warto podkreślić, że kamienie poświęcone włodawskim Żydom należą do jednych z nielicznych upamiętnień mieszkańców Włodawy znajdujących się w Alei Pamięci w Sobiborze. Dlatego udział młodzieży z naszej szkoły miał wymiar nie tylko edukacyjny, lecz także moralny i obywatelski. Uczniowie stali się świadkami historii lokalnej, która nie jest odległą opowieścią, lecz częścią pamięci o miejscu, w którym żyjemy.
Uroczystości towarzyszyła przejmująca muzyka w wykonaniu uczniów szkoły muzycznej z Chełma. Dźwięki instrumentów, odczytane wspomnienia, złożone kamienie i skupienie uczestników stworzyły atmosferę głębokiego szacunku wobec ofiar. Wszystkich obecnych połączyła pamięć – ta, którą trzeba ocalać, przekazywać i nieść dalej.
Dziękujemy organizatorom i wszystkim uczestnikom za możliwość udziału w tym ważnym wydarzeniu. Wierzymy, że pamięć o dawnych żydowskich mieszkańcach Włodawy będzie obecna w szkolnej edukacji, lokalnych działaniach i wrażliwości na historię drugiego człowieka.